१. प्रस्तावना (Introduction):
महाराष्ट्रातील शेती प्रामुख्याने पावसावर आणि भूगर्भातील पाण्यावर अवलंबून आहे. उन्हाळ्यात विहिरींची पाणी पातळी खालावल्यामुळे पिकांचे मोठे नुकसान होते. या समस्येवर मात करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने 'विहीर पुनर्भरण योजना' (Well Recharge Scheme) सुरू केली आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश विहिरींमधील पाण्याची पातळी वाढवणे आणि शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी शाश्वत पाणी उपलब्ध करून देणे हा आहे.
 |
| विहीर पुनर्भरण पद्धत मराठी |
२. विहीर पुनर्भरण म्हणजे काय? (What is Well Recharge?)
पावसाचे वाहून जाणारे पाणी शास्त्रोक्त पद्धतीने विहिरीत सोडणे म्हणजेच विहीर पुनर्भरण होय. यामुळे जमिनीखालील जलसाठा वाढतो आणि उन्हाळ्यातही विहिरीला पुरेसे पाणी राहते.
३. योजनेचे मुख्य फायदे (Benefits of the Scheme):
८०% अनुदान: या योजनेसाठी लागणाऱ्या खर्चाच्या ८०% पर्यंत अनुदान शासन देते.
पाणी पातळीत वाढ: विहिरीच्या पाणी पातळीत लक्षणीय वाढ होते.
सिंचनाची सोय: रब्बी आणि उन्हाळी पिकांसाठी पाणी उपलब्ध राहते.
शाश्वत शेती: पावसावरचे अवलंबित्व कमी होऊन शेती फायदेशीर ठरते.
४. विहीर पुनर्भरण योजनेसाठी पात्रता (Eligibility):
अर्जदार शेतकरी महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा.
शेतकऱ्याच्या नावावर ७/१२ आणि ८-अ चा उतारा असावा.
ज्या शेतकऱ्यांकडे स्वतःची विहीर आहे, त्यांनाच या योजनेचा लाभ घेता येईल.
अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते.
५. आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required):
१. आधार कार्ड.
२. ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा.
३. रेशन कार्ड.
४. बँक पासबुकची झेरॉक्स.
५. विहिरीचा फोटो (विहीर सुस्थितीत असल्याचा पुरावा).
६. अर्जाची पद्धत (How to Apply):
विहीर पुनर्भरण योजनेचा लाभ घेण्यासाठी तुम्ही दोन प्रकारे अर्ज करू शकता:
ऑनलाईन पद्धत: महाडीबीटी (MahaDBT Farmer Portal) या अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन 'सिंचन सुविधा' या पर्यायांतर्गत अर्ज करावा.
ऑफलाईन पद्धत: तुमच्या गावातील कृषी सहाय्यक किंवा तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात जाऊन विहित नमुन्यातील अर्ज भरून द्यावा.
७. तांत्रिक प्रक्रिया (Technical Process):
विहीर पुनर्भरणासाठी विहिरीच्या बाजूला एक खड्डा खोदून त्यामध्ये दगड, वाळू आणि कोळशाचा थर लावला जातो. पावसाचे पाणी या फिल्टरमधून शुद्ध होऊन विहिरीत जाते, ज्यामुळे विहिरी उपसत नाहीत.